Lekarze i farmaceuci mogą uniemożliwić zakup tabletek antykoncepcyjnych oraz "pigułek po".

Lekarze i farmaceuci mogą uniemożliwić zakup tabletek antykoncepcyjnych oraz "pigułek po".

Klauzula sumienia to polska regulacja prawna, zgodnie z którą lekarz może odmówić wykonania czynności sprzecznych z jego przekonaniami. Zapisy dotyczące klauzuli budzą spore kontrowersje, zwłaszcza jeśli chodzi o prawo do wykonywania aborcji, czy wydawania i realizacji recept na środki antykoncepcyjne.

Kamila Mrozek
4.02.2020, 16:41

Zwolennicy klauzuli sumienia od dawna proponują, by rozszerzyć ją na inne zawody: farmaceuty, fizjoterapeuty, a nawet nauczyciela. Obecnie zgodnie z przepisami może powołać się na nią tylko lekarz lub stomatolog.

Takie ustalenia budzą sprzeciw przede wszystkim wielu kobiet w Polsce, które chcą mieć dostęp do legalnej i bezpiecznej antykoncepcji, same decydować o tym, czy będą miały dzieci. W praktyce coraz więcej Polek skarży się nie tylko lekarzy, ale i farmaucetów, którzy powołując się na swój światopogląd, odmawiają im dostępu do antykoncepcji i tzw. "pigułki po"...

Zapisy na temat "klauzuli sumienia" znajdują się w ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Okazuje się, że powołują się na nią nie tylko lekarze, ale i farmaceuci, którzy odmawiają realizacji recept, zwłaszcza na awaryjne pigułki, które mają zapobiec ciąży po stosunku bez zabezpieczeń.

© rmf24.pl

Do zaostrzenia polskiego prawa, zgodnie z klauzulą sumienia, apeluje między innymi Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris. Jego przedstawiciele znani są z bardzo radykalnych poglądów, ich zdaniem prawo do sprzeciwu sumienia jest konstytucyjnym prawem każdego człowieka.

Sprawy związane z klauzulą sumienia to temat trudny, odwołuje się do etyki, wartości, przekonań religijnych. 7 stycznia br. polski rząd przyjął nowelizację tych przepisów. Teraz to podmiot leczniczy, a nie lekarz ma wskazać lecznicę, która zapewni pomoc pacjentowi w razie odmowy lekarza powołującego się na klauzulę

Trybunał Konstytucyjny już 7 października 2015 roku orzekł, że wcześniejsze ograniczenia klauzuli były częściowo niezgodne z Konstytucją RP. Chodzi tu między innymi o wymóg, by lekarz, który sam odmawia wykonania aborcji, musiał wskazywać pacjentce inny szpital przeprowadzający takie zabiegi.

Formalnie na klauzulę sumienia nadal mogą powoływać się wyłącznie lekarze, ale w naszym kraju wciąż można trafić także do apteki, gdzie farmaceuta odmawia realizacji recepty na środki antykoncepcyjne.

W Polsce nie wystarczy znaleźć lekarza, który wypisze receptę na środki antykoncepcyjne albo pigułkę "dzień po". Także niektóre polskie apteki ze zwykłych zmieniają się w "pro-life". Dopiero po dojściu do okienka okazuje się, że farmaceuci odmawiają tam sprzedaży antykoncepcji...

Centrum Analiz Legislacyjnych Ordo Iuris od wielu lat zwraca uwagę, że do obowiązków lekarza należy udzielanie świadczeń zdrowotnych, które służą ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia, co jest sprzeczne z działaniem antykoncepcji.

© mgr.farm

Dlatego Ordo Iuris przygotowało między innymi specjalne ulotki (widoczne na zdjęciu powyżej), które mają pomóc lekarzom i aptekarzom w pracy zgodnie z własną klauzulą sumienia.

Farmaceuci z aptek powołujących się na klauzulę sumienia przyznają, że obecnie mogą liczyć na większe zrozumienie klientów, ale wciąż zdarzają się reakcje nieprzyjemne, pełne emocji.

© Facebook/Zaufaj mi, jestem farmaceutą

Ożywione dyskusje na temat "oklauzulowania" niektórych aptek i postaw farmaceutów, jakie toczą się w sieci, pokazują, że sprawa stale jest aktualna i każe się zastanawiać nad przepisami polskiego prawa...

© Facebook/Zaufaj mi, jestem farmaceutą

Z badań przeprowadzonych w ostatnich latach wynika, że wątpliwości moralne co do sprzedaży środków antykoncepcyjnych może mieć od 13 do 34% farmaceutów w Polsce. Czy w świetle polskiej konstytucji mogą oni powoływać się na klauzulę sumienia?

© Facebook/Zaufaj mi, jestem farmaceutą

Ankietowani lekarze i aptekarze raczej nie opowiadali się za jawnym stosowaniem klauzuli sumienia, ale w praktyce wygląda to nieco inaczej.

© Facebook/Anna Karaszewska

Co jakiś czas można usłyszeć lub przeczytać historie kobiet, którym odmówiono recepty nie tylko na awaryjne "ellaone", ale nawet na "zwykłe" tabletki antykoncepcyjne...

W tej sytuacji niektóre panie radzą sobie sprowadzaniem leków z zagranicy albo polegają na przyjaciółkach, które mają dostęp do takowych środków...

Warto wiedzieć, że nie tylko Ordo Iuris wspiera środowiska przyjazne klauzuli sumienia.

W sierpniu 2019 r. Stowarzyszenie Farmaceutów Katolickich Polski oraz Stowarzyszenie Lekarzy Polskich wystosowały oficjalne listy do ministra zdrowia w sprawie uregulowania pracy zawodu farmaceuty.

© m.sfkp.pl

Obecnie farmaceuci mogą zgodnie z prawem nie wydać leku pacjentowi tylko, gdy podejrzewają, że może on szkodzić jego zdrowiu lub będzie stosowany w celu pozamedycznym. Ale aptekarze wierni klauzuli sumienia na pewno zyskają pomoc, choćby od Stowarzyszenia Farmaceutów Katolickich Polski.

© m.sfkp.pl

Czy w Polsce powinna obowiązywać zaostrzone prawo związane z klauzulą sumienia?

Czy każdy lekarz i każdy farmaceuta powinien ułatwić kobiecie dostęp zarówno do antykoncepcji prewencyjnej, jak i tej awaryjnej???